Die Brief aan die Filippense - 01 (Vreugdevolle Diensknegte)

1.    INLEIDING:

Op 'n stadium gedurende die Tweede Wereld Oorlog het Hitler en sy Duitse lugmag, ’n geweldige lugaanval teen Engeland en spesifiek Londen geloods. Tydens hierdie aanval het die inwoners van Londen baie moedeloos geraak en is die eertydse Britse Eerste Minister, Sir Winston Churcill gevra om die volk toe te spreek, waarop hy toe o.a. die volgende agt woorde kwyt geraak het: "Never give up! Never, never, never give up!" Daar sal tye in jou lewe kom, waar jy ontmoedig sal voel, veral wat betref jou wandel met die Here – het van ons nie maar so van tyd tot tyd gevoel wat ons gemeente ook aan betref nie? Paulus wil vir ons deur sy brief aan die gemeente in Filippi sê, "moet nooit ooit moed opgee nie en moet nooit voel om tou op te gooi." Wat ons nodig het, is om soos ’n bulhond vas te byt om nooit te laat los nie, ongeag ons omstandighede; ongeag die laagtepunte of teleurstellings wat ons in ons persoonlike lewes; ons geestelike lewes; ons gemeentelike lewes, mag ervaar, wel wetende dat God besig is om in ons te werk en die goeie werk wat Hy in ons begin het, deur te voer en dit te voleindig op die dag wanneer die Here Jesus weer kom (Fil.1:6). Hierdie is dan ook die kern van die boodskap van die pragtige Filippensebrief – ’n brief wat ook bekend staan as Paulus se "Vreugdebrief".

3.    AGTERGROND:

Filippi was in die noord-ooste van Griekeland geleë (net wes van die huidige Turkye en net suid van die huidige Joego-Slawië en Bulgarye) op die besige militêre roete wat die Romeine gebou het om Europa met Asië te verbind.

Die gemeente in Filippi was die eerste gemeente wat op Europese bodem deur Paulus gestig is (Hand.16:12-40) en wel tydens sy tweede sendingreis en is tussen 54 en 63 n.C. uit ’n gevangenis in of naby Efese geskryf.

Hy deel in hierdie brief, iets mee van die omstandighede waarin hy homself bevind en hy bedank die gemeente vir hul tasbare hulpverlening wat hy van hulle ontvang het. Hy is egter besorg oor die eenheid en welsyn van die gemeente wat bedreig word deur die optrede van dwaalleraars. Hy beklemtoon ook die feit dat die nuwe lewe in Christus deur God geskenk word aan dié wat glo. Hierdie lewe oortref alle ander dinge en bring vrede en blydskap ongeag die omstandighede van die gelowige, daarom kan die apostel uit die gevangenis hierdie brief skryf met die tema: Wees altyd bly in die Here (4:4).

In hierdie kort brief van slegs 104 verse vind ons bykans al die groot leerstellinge van die Bybel en hier word verskeie diepsinnige uitsprake gemaak, oor onderwerpe soos liefde, hoop, vreugde, ens. Hierdie is ’n uiters praktiese boek wat onderwerpe aanspreek soos, "Hoe om God se wil vas te stel"; "Hoe om jou saligheid uit te werk"; "Hoe om die  lewende Christus te ken"; ens.

Ek het netnou gesê dat hierdie brief ook "Paulus se Vreugdebrief" genoem word, want Paulus het self die Bron van ware vreugde ontdek en hy het geleer dat ’n mens tevrede moet wees ongeag die omstandighede waarin jy verkeer – hy het geleer om hom in alles te verheug in die Here.   

4.    BREË OMLYNING VAN BRIEF:

Die hooftrekke van die brief sien as volg daar uit:

Die Vreugdevolle Dienskneg van Christus Jesus (1:1–11);

Die Optimistiese Gevangene (1:12–30);

Die Nederige "Kruisdraer" (2:1-18);

Die Bedagsame Sendeling (2:19–30);

Die Rustelose Idealis (3:1–21);

Die Taktvolle Pastor (4:1-9);

Die Dankbare Ontvanger (4:10-23).

5.    SKRIFLESING: 

Fil.1:1-11 ~ Van Paulus en Timoteus, dienaars van Christus Jesus. Aan almal in Filippi wat deur Christus Jesus aan God behoort, met hulle ouderlinge en diakens. ²Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! ³Ek dank my God elke keer as ek aan julle dink. ⁴In al my gebede bid ek altyd met blydskap vir julle almal, ⁵omdat julle van die eerste dag af tot nou toe saamgewerk het aan die verkondiging van die evangelie. ⁶Ek is veral ook daarvan oortuig dat God, wat die goeie werk in julle begin het, dit end-uit sal voer en dit sal voleindig op die dag wanneer Christus Jesus kom. ⁷Dit is ook heeltemal reg dat ek so oor julle almal dink, omdat julle my na aan die hart lê. Julle deel immers almal saam met my in die genade wat God my gee, sowel in my gevangenskap as in my verdediging van die evangelie en die bevestiging van die waarheid daarvan. ⁸God is my getuie, Hy weet hoe ek na julle almal verlang met die liefde van Christus Jesus in my hart. ⁹Ook bid ek dat julle liefde al hoe meer sal toeneem in begrip en fyn aanvoeling, ¹⁰sodat julle die dinge sal kan onderskei waarop dit werklik aankom. Dan sal julle op die dag wanneer Christus kom, onberispelik en sonder blaam wees, ¹¹ en deur Jesus Christus sal julle geheel en al in die regte verhouding met God wees, tot sy lof en eer. 

6.    GROETEWOORD:

Toe ek op skool was, het ek geleer dat jy ’n brief begin deur die geadresseerde se naam bo aan te skryf en jy sluit die brief af met jou naam onder aan die brief – nie in die eerste eeu nie. Paulus begin sy brief soos wat alle ander briewe in daardie tyd geskryf was ~ Van Paulus. Paulus identifiseer hom baie duidelik in die aanhef van die brief, sodat daar geen onduidelikheid kan bestaan oor wie die afsender van die brief is nie. Nie net ken die gemeente Paulus as die apostel wat hul gemeente geplant het nie, maar hulle onthou hom ook as die man wat die Evangelie bedien het aan Lidia op die oewer van 'n nabygeleë rivier buite Filippi; sy bestraffing van die waarsêersgees in die slavin; sy botsing met die stadowerhede en sy gevangesetting daar in Filippi – hy is dus ’n bekende onder die gemeentelede.

Paulus voeg egter die naam van Timoteus by syne in die aanhef van die brief. Timoteus was ’n jong man wat saam met Paulus beweeg het en die Evangelie verkondig het sover hulle gegaan het. Daar het ’n hegte band bestaan tussen die twee – soveel so dat hy hom selfs as sy "seun" aangespreek het (1 Tim.1:2; 2 Tim.1:2, 2:1). As ons kyk na teksverse soos bv. 2 Tim.1:7-8 en 2 Tim.2:1, wil dit voorkom asof Timoteus ’n skaam jongman was en dat hy selfs sieklik was, daarom dat Paulus vir hom sê dat hy wyn moet drink vir sy maag ~ Moenie langer net water drink nie. Gebruik ’n bietjie wyn vir die maag en vir jou herhaalde ongesteldhede (1 Tim.5:23). Ten spyte van hierdie oënskynlik swak eienskappe waaroor Timoteus beskik het, was hy tog ’n jongman wat oor die nodige eienskappe beskik het wat nodig was om ’n "man van God" te word. In 2 Tim.1:5 sien ons dat hy beskik het oor ’n opregte geloof wat al in sy ouma en ma teenwoordig was. Hy het ’n bepaalde geestelike genadegawe van God ontvang (2 Tim.1:6). Timoteus het ook oor ware vriendskap vir mense en spesifiek vir Paulus beskik (2 Tim.1:2,4) en sy lewe was gekenmerk deur genade wat hy van God ontvang het met sy eie wedergeboorte – hy was dus ’n jongman wat oor die nodige kenmerke beskik het om ’n goeie bedienaar van die Evangelie te word (1 Tim.9-10).

Ons kan dus sê dat Paulus en Timoteus, op daardie stadium dat Paulus die brief geskryf het, "spanmaats vir die Evangelie" was. Paulus gaan egter voort en hy hang bepaalde etikette om sy en Timoteus se nekke, deur te sê dat hulle dienaars of diensknegte van die Here Jesus Christus is. Die woord wat Paulus hier in die Grieks gebruik, is δοῦλοi (douloi) en dit beteken letterlik om vasgebind of verweef te wees aan iets of iemand; of om ’n slaaf van iemand te wees en om ’n slaaf van iemand te wees, impliseer dus dat so iemand o.a. ’n nederige gees sal openbaar.

Gesien in die konteks sê Paulus dus dat hy en sy medewerker Timoteus, diensknegte van Christus Jesus is. Hierdie uitdrukking "douloi" of "doulos" word baie dikwels in die Griekse Ou Testament gebruik wanneer daar van iemand gepraat word as ’n dienskneg van die Here – iemand wat deur God aangestel is om ’n spesiale taak uit te voer. Dit laat ’n mens bv. dink aan Moses van wie daar in Num.12:7 en Jos.14:7 gepraat word as dat hy ’n dienskneg van God is. Dieselfde geld vir Josua (Jos.24:29; Rig.2:8); Abraham (Ps.104:42); Dawid (Ps.88:3) – trouens al die Ou Testamentiese profete (Jer.25:4; Eseg.38:17).

Ons moet verstaan dat slawe destyds geen regte, of voorregte, of vryheid gehad het nie en met hierdie feit in gedagte sê Paulus aan die gemeente in Filippi dat hy en Timoteus, slawe van Jesus Christus is en omdat hulle aan Christus behoort, beskik hulle oor geen regte; geen voorregte en geen vryheid nie. Ons moet egter nie dink dat hierdie etiket wat Paulus om sy nek hang, net op hom as Apostel van toepassing is nie, want hy gebruik hierdie selfde gedagte in 1 Kor.6:19-20 wanneer hy praat van ons as gelowiges ~ Of besef julle nie dat julle liggaam ’n tempel van die Heilige Gees is nie? Julle het die Heilige Gees, wat in julle woon, van God ontvang, en julle behoort nie aan julleself nie: ²⁰julle is gekoop, en die prys is betaal. Julle moet God dus in julle liggaam verheerlik.  

In die tweede gedeelte van v.1 sê Paulus ook (soos wat die gebruik destyds was) aan wie hierdie brief gerig is, nl. ~ Aan almal in Filippi wat deur Christus Jesus aan God behoort, met hulle ouderlinge en diakens. Die brief is dus nie net aan die voorganger of ’n paar uitgesoekte lidmate gerig nie, maar aan al die lidmate in die gemeente. Die Griekse woord wat hy hier vir "almal" gebruik, is ἅγιος (hagios). Die O.A.V. is weereens die korrekte vertaling, want dit praat van al die "heiliges" ("saints"). Hierdie brief is dus vir al die mense in die gemeente bedoel, maar nie soos wat die N.A.V. wil suggereer, almal voor die voet nie. Nee, hierdie brief is vir al die heiliges bedoel – almal wat wederbaar is, m.a.w. hulle wat gered en verlos is deur Jesus Christus – soos Rom.8:30 dit stel ~ Dié wat Hy daartoe bestem het, het Hy ook geroep. En dié wat Hy geroep het, het Hy ook vrygespreek. En dié wat Hy vrygespreek het, het Hy ook verheerlik. ’n Verdere aspek van iemand wat ’n "heilige" is, is om God Drie-Enig te verheerlik. ’n Heilige is dus iemand op wie se skouers ’n geweldige verantwoordelikheid rus en waarvan 1Pet.2:9 waarskynlik vir ons die beste beskrywing gee van ons verantwoordelikheid as "heiliges" ~ Julle, daarenteen, is ’n uitverkore volk, ’n koninklike priesterdom, ’n nasie wat vir God afgesonder is, die eiendomsvolk van God, die volk wat die verlossingsdade moet verkondig van Hom wat julle uit die duisternis geroep het na sy wonderbare lig.

Paulus gaan egter voort en hy sluit die ouderlinge en diakens by hierdie groep gelowige lidmate in. Waarom sou hy hier ’n uitsondering maak – ’n mens sou tog aanvaar dat al die ouderlinge en diakens deel uitmaak van die "heiliges" in die gemeente? Daar is verskeie verklarings waarom Paulus hierdie groep mense uitsonder, waaronder die volgende:

·           Paulus wou sy waardering uitspreek teenoor die leiers in die gemeente omdat hulle die inisiatief geneem het om geskenke of te wel liefdegawes aan hom te gestuur het terwyl hy o.a. in die tronk was, maar ook tydens ander geleenthede;

·           ’n Ander moontlikheid is dat Paulus aan hulle ’n suggestie wou deurgee dat hulle moet toesien dat die opdragte in die brief deurgevoer moet word;

·           Sommige kommentare sê dat Paulus hierdie twee groepe uitsonder, omdat hy die gesag van hierdie spesiale mense in die gemeente wou onderstreep en bevestig;

Enige een van al hierdie redes kon wel die geval gewees het en daar kon selfs ’n totaal ander rede hiervoor bestaan het – ons weet nie regtig nie.

7.    DIE BRON VAN VREUGDE:

In hierdie eerste vers van Filippense is Paulus besig om die grondslag te lê vir die res van sy brief – sy "vreugdebrief". Ons moet baie deeglik kennis neem hiervan, want as die basis vir ons vreugde nie op die regte grondslag gevestig is nie, is alles puur verniet. Dit is soos iemand wat ’n luukse huis bou, met al die nuutste katoeters (elektroniese toestelle, ens.) geïnstalleer in hierdie huis – vensters wat outomaties oop en toe maak; ligte wat op beweging aan en af skakel ens., maar as daar een foutjie in die bedrading is, help al daardie luukse en duur fieterjasies net mooi niks nie. Dieselfde geld vir ons geestelike lewe. Christus bied aan ons ’n diep, allesoorheersende vreugde en voldaanheid (tevredenheid) en Paulus verskaf aan ons hier in v.1 daardie soliede fondasie waarop ons vreugde in Christus gebaseer moet word:

·           Die basis vir ons as gelowiges om vreugdevolle diensknegte te wees, is om slawe vir Christus te wees. Paulus het homself en Timoteus reg aan die begin van hierdie brief geïdentifiseer as slawe van Christus en wanneer Paulus so na homself verwys, val die klem op die "verpligte, ondergeskikte en verantwoordelike" aard van sy slaafskap – dit is m.a.w. iets wat hy geweldig ernstig en met toewyding opneem en uitleef. Waarom is dit Paulus se gesindheid? Ons vind die antwoord in 1 Kor.6:19-20 wat ek netnou ook aangehaal het ~ Of besef julle nie dat julle liggaam ’n tempel van die Heilige Gees is nie? Julle het die Heilige Gees, wat in julle woon, van God ontvang, en julle behoort nie aan julleself nie: ²⁰julle is gekoop, en die prys is betaal. Julle moet God dus in julle liggaam verheerlik. Om ’n Christen te wees; om ’n gelowige te wees impliseer dus om ’n slaaf te wees – ’n slaaf van Jesus Christus – ons behoort nie meer aan onsself nie.

Daar was in die antieke tye, drie maniere waarop ’n mens ’n slaaf kon word:

-        Nadat die vyand ’n oorwinning oor jou volk behaal het en jy as slaaf weggevoer was;

-        Jy word as ’n slaaf gebore omdat jou ouers slawe was;

-        Jy het ’n slaaf van iemand geword, omdat jy nie jou skuld teenoor daardie persoon kon betaal nie.

In die geval van gelowiges, is ons slawe op grond van al drie hierdie redes!

-       Sonde het ons oorwin en daarom is ons nie vry om te doen wat ons weet reg is nie;

-       Ons is as sondaars ontvang en gebore en daarom van geboorte af al vyande van God, wat daarop ingestel is om net ons "eie ding te doen" – ons eie belang te soek; om ’n selfgesentreerde lewe te leef.

-       Ons het "opgehoopte skuld" a.g.v. ons erfsonde – skuld wat ons nie kan, of kon betaal nie ~ Die loon wat die sonde gee, is die dood... (Rom.6:23a).

MAAR en dit is geweldig belangrik, Rom.6:23b gaan voort en sê ~ ...die genadegawe wat God gee, is die ewige lewe in Christus Jesus ons Here. In Joh.8:34, 36 sê Jesus ~ ...Dít verseker Ek julle: Elkeen wat sonde doen, is ’n slaaf van die sonde... ...³⁶Eers as die Seun julle vry maak, sal julle werklik vry wees. Net Jesus kan ons deur Sy plaasvervangende dood, vry maak van ons slawekettings. Hy doen dit egter net wanneer ons, ons toestand verstaan en erken en na Hom uitroep vir vrymaking en redding. Die oomblik wanneer ons egter vrygemaak word deur Hom, word ons slawe van Hom en begin ons groei in heiligmaking ~ Die loon wat die sonde gee, is die dood; die genadegawe wat God gee, is die ewige lewe in Christus Jesus ons Here (Rom.6:23).

Jy mag dalk nie hou van die idee om iets of iemand se slaaf te wees nie, maar ons sál altyd iets of iemand in hierdie lewe dien – dit sal óf sonde en sy meester die satan wees, óf dit kan Jesus Christus wees! Paulus sê nie verniet in Rom.6:14 ~ Julle weet tog: as julle julle aan iemand onderwerp om hom as slawe te gehoorsaam, is julle die slawe van dié een aan wie julle gehoorsaam is. As dit die sonde is, beteken dit vir julle die dood; as dit gehoorsaamheid aan God is, beteken dit vryspraak en lewe. Ons kan nie die sonde en hierdie wêreld so ’n bietjie dien en so ’n bietjie vir Jesus nie, want dan is Openb.3:16, waar van ons ~ Maar nou, omdat julle lou is, nie warm nie en ook nie koud nie, gaan Ek julle uit my mond uitspoeg!

Die grondslag vir volmaakte en oorweldigende vreugde is om Jesus Christus as jou Heer en Meester te erken en jouself as slaaf aan Hom te onderwerp.

·           ’n Tweede aspek van vreugdevolle diensknegskap is egter ook om ’n geheiligde in Christus Jesus te wees. Die grondbetekenis van die woord "geheilig", is om "opsy gesit te wees". Ons het netnou al na die Griekse woord vir "geheiligdes" gekyk, nl. ἅγιος (hagios) – ’n "geheiligde" is iemand wat uitsluitlik afgesonder is, of opsy gesit is vir God.

Ons moet besef dat God ons as geheiligdes verklaar het, die oomblik toe Hy Sy Seun Jesus Christus se soenoffer vir ons aan die kruis aanvaar het en nou moet ons, soos die Engelse sê "live up to it" en Sy wil begin doen. Ons is geheiligdes in Christus Jesus!

Het julle opgemerk hoe sentraal Jesus Christus staan in Paulus se lewe? Hy verwys nie minder nie as drie keer in die eerste twee verse en agtien keer in die eerste hoofstuk van die Filippensebrief, na Christus! Geliefdes, die Evangelie gaan oor Jesus Christus; ons lewes moet gaan oor Jesus Christus, want buite Christus is daar geen vreugde nie en kan daar geen verwagting wees op ’n ewige heerlikheid saam met Hom nie! Iemand het een keer gesê: "To be “in Christ” means that all that is true of Christ is true of you. When Christ died to sin, you died. When He was raised, you were raised to newness of life in Him. Is He presently enthroned at the right hand of the Father, over all rule and authority? Then you are there in Him (Ef.1:20-23). Just as the branch is organically connected to the vine and draws its life from it, so we are in Christ (Joh.15:1-6). We are to abide or live in Christ by keeping His commandments (Joh.15:10).

·           Om ’n dienskneg te wees wat die vrede van God in jou lewe ervaar, moet jy in die derde plek deel wees van ’n plaaslike gemeente. Om ’n gelowige te wees, is nie ’n individuele saak nie – dit is ’n korporatiewe saak – "’n saam-saak". As gelowiges; as diensknegte van Jesus; as slawe van Christus, het ons ook ’n verantwoordelikheid teenoor mekaar ~ Laat ons ook na mekaar omsien deur mekaar aan te spoor tot liefde en goeie dade (Hebr.10:24) – ons kan nie gehoor gee aan hierdie opdrag, as ons op ons eie, God wil probeer behaag nie.

·           Laastens, is die grondslag om vreugdevolle diensknegte van Jesus Christus te wees, om ontvangers van God se genade en vrede in Christus Jesus te wees.

Wat beteken "genade"? Genade, is God se onverdiende guns wat Hy betoon aan diegene wat Sy oordeel verdien (elkeen van ons dus!) en Hy skenk dit aan elkeen wat dít besef ~ ’n Arbeider se loon word nie vir hom as ’n guns gegee nie, maar as iets wat hom toekom. ⁵Maar die mens wat nie op wetsonderhouding staatmaak nie, maar wat glo in Hom wat die goddelose vryspreek, hy kry die vryspraak deur sy geloof (Rom.4:4-5). Die vraag wat jy vir jouself vanoggend moet afvra, is of jy al God se onverdiende guns ontvang het – het jy al deel gekry aan Sy genade?

Wat beteken "vrede"? Vrede word ervaar deur elke gelowige wat God se genade deelagtig geword het. Die volgorde hier is belangrik, want jy kan nie God se vrede ervaar, of in vrede met God verkeer as jy  nog nie Sy reddingsgenade in jou lewe ervaar het nie. Vrede dui dus op daardie toestand (en kan ek maar sê, emosie) wat jy in jou "diepste binneste" ervaar wanneer jy versoen is met God deur Jesus Christus.

Ons moet ook besef dat hierdie genade en vrede wat ons van God ontvang, beide vertikaal, sowel as horisontaal van krag is – ons moet dus hierdie selfde genade en vrede ook teenoor die wêreld daarbuite uitleef ~ elke nasie, stam, volk en taal (Openb.7:9)!  

8.    AFSLUITING:

Die vraag wat ons vandag vir onsself moet afvra, is: Wie dien ek? Wie is my Meester? Indien ek sê dat ek ’n slaaf van Jesus Christus is, moet ek dienooreenkomstig begin leef, want ek kan nie twee here dien nie – Jesus het self in Matt.6:24 gesê ~ Niemand kan vir twee base tegelyk werk nie. Hy sal óf die een minder ag en die ander een hoër, óf vir die een meer oorhê en die ander een afskeep....

---

Boodskap gelewer deur Kobus van der Walt te VAALDRIEHOEK Baptiste Gemeente (Meyerton) - Sondagoggend  18 Maart 2012

Die Evangelie van Johannes - 14 (Die Dag van die Here)

1.     SKRIFLESING: 

Joh.5:1-17 ~ Hierna was daar weer ’n fees van die Jode, en Jesus het daarvoor Jerusalem toe gegaan. ²By die Skaappoort in Jerusalem was daar ’n bad met die Hebreeuse naam Betesda. Dit het vyf pilaargange gehad, ³waar daar baie gestremdes gelê het: blindes, kreupeles en lammes. ⁵Onder hulle was daar ’n sekere man wat al ag en dertig jaar lank siek was. ⁶Jesus het hom sien lê en het geweet dat hy al baie lank siek was. Toe vra Hy vir hom: “Wil jy gesond word?” ⁷Die sieke het Hom geantwoord: “Meneer, ek het niemand om my in die bad te sit as die water in beweging kom nie; en terwyl ek aansukkel, gaan iemand anders voor my in.” ⁸Jesus sê toe vir hom: “Staan op, tel jou goed op en loop. ⁹Oombliklik het die man gesond geword, sy goed opgetel en geloop. Dit was ’n sabbatdag. ¹⁰Die Jode sê toe vir die man wat genees is: “Dit is ’n sabbatdag; jy mag nie jou goed dra nie.” ¹¹Maar hy antwoord hulle: “Die man wat my gesond gemaak het, het vir my gesê: Tel jou goed op en loop.” ¹²Hulle vra hom toe: “Wie is die man wat vir jou gesê het: Tel jou goed op en loop?” ¹³Die man wat gesond geword het, het egter nie geweet wie dit was nie, want Jesus het ongemerk weggegaan omdat daar ’n klomp mense op die plek was. ¹⁴Later kry Jesus hom in die tempel en sê vir hom: “Kyk, jy is nou gesond. Moet nou nie meer sonde doen nie, sodat daar nie iets ergers met jou gebeur nie.” ¹⁵Die man het vir die Jode gaan vertel dat dit Jesus is wat hom gesond gemaak het. ¹⁶Die Jode het toe teen Jesus te velde getrek omdat Hy dit op ’n sabbatdag gedoen het. ¹⁷Maar Jesus het Hom teen hulle verweer: “My vader werk tot nou toe, en Ek werk ook.”   

2.    INLEIDING:

Ons sien in ons gelese gedeelte dat Jesus in vv.1-9 ’n siek man by die bad van Betesda, genees. Hierdie bad van Betesda was in werklikheid twee baddens wat langs mekaar was en is ’n klompie dekades gelede deur argeoloë ontdek (vandag staan hierdie bad bekend as die Bad van St. Anne). Die mense van destyds het geglo dat die water van hierdie bad, helende krag besit het. Hulle het geglo dat die water op sekere tye deur ’n engel geroer word, en as jy op daardie oomblik in die water is, ontvang jy genesing vir watter siekte ook al. Ons lees ook hier dat hierdie siek man homself nie kon help nie – iemand moes hom in die bad geplaas het. Hy het egter lank langs die bad gelê omdat daar niemand was wat hom in die bad kon plaas nie en daarom was hy totaal hulpeloos en afhanklik en kan hy vir homself niks doen nie – en wat gebeur? Jesus sien hierdie man raak in Sy nood en Sy fokus brand in op hierdie man en Jesus genees hierdie man deur net ’n woord te spreek ~ Staan op, tel jou goed op en loop (v.8).

Hierdie man is hulpeloos en Jesus spreek net ’n woord en die man is genees. Hierdie is so ’n tipiese beeld van wat keer op keer in die Woord van God gebeur – God reik uit na ons; Hy neem die inisiatief – en ons kan maar net glo en dan opstaan en loop! Hierdie gedeelte spreek dus (weereens) van Christus se inisiatief wat Hy neem om ons as sondaars te verlos en te genees. Ons was ook op ’n stadium geestelik blind (vgl. Joh.2) – eens geestelik verlam en die woorde van Paulus in 1 Kor.2:14 was ook van ons waar ~ Die mens wat nie die Gees van God het nie, aanvaar nie die dinge van die Gees van God nie. Vir hom is dit onsin. Hy kan dit ook nie verstaan nie, omdat dit geestelik beoordeel moet word. Die vraag wat Jesus vir die mense van Sy dag gevra het, is ook op ons van toepassing ~ Waarom ken julle my spraak nie? Omdat julle na my woord nie kan luister nie (Joh.8:43 – O.A.V.). Die E.S.V. stel dit eintlik nog beter wanneer dit sê dat ons nie kan verstaan nie, omdat ons dit nie kan vat om na Sy Woord te luister nie.

Dit is juis vir sulke mense dat Jesus gekom het – vir die blindes en lammes en siekes en by Betesda stap hy tussen ’n klomp mense deur wat wag op genesing en Sy oog val op een spesifieke man wat al 38 jaar langs die bad lê en wag dat iemand hom in die water moet sit en Jesus reik uit na hóm – en die ander? Enersyds het niemand Hom herken nie, want hul oë was nie op Jesus gerig nie, maar op die roerende waters van Betesda, maar andersyds het Jesus een man uitgesonder tussen die massas – Hy het een sieke gekies. Jesus het vir die man by die bad gevra ~ ...Wil jy gesond word? ⁷Die sieke het Hom geantwoord: “Meneer, ek het niemand om my in die bad te sit as die water in beweging kom nie; en terwyl ek aansukkel, gaan iemand anders voor my in.” ⁸Jesus sê toe vir hom: “Staan op, tel jou goed op en loop. ⁹Oombliklik het die man gesond geword, sy goed opgetel en geloop (vv.6-9).

Jesus het egter, net soos in die geval van die man by die bad van Betesda, ook uitgereik na ons en die inisiatief geneem om ons geestelik te genees – en dít is genade! Die Seun van die mens het immers gekom om te soek en te red wat verlore is (Luk.19:10). My liewe vriend/vriendin, as jy dalk nog "lam langs die bad van Betesda lê"; as jy dalk nog geestelik lam is – Jesus het gekom om ook vir jou te red as jy jou oë op Hom vestig en in Hom glo.

3.    JESUS EN DIE SABBAT:

Ons lees egter verder in hierdie verhaal van die siek man, hierdie volgende baie interessante stelling ~ Dit was ’n sabbatdag (v.9). Skielik neem hierdie verhaal ’n nuwe wending aan, want hier word die eerste klagte op die klagstaat teen Jesus geformuleer – daardie klagstaat wat uiteindelik tot Sy kruisdood sou lei.

Die vraag is egter of hierdie saak t.o.v. die Sabbat enige relevansie vir ons in ons dag het? Ek meen wel so. Die Fariseërs het Jesus baie vrae gevra t.o.v. die Sabbat en wel met aaklige bymotiewe – hulle wou ontslae raak van Jesus, maar wat is die kern van Jesus se standpunt? Luk.6:5-9 ~ Verder sê Hy vir hulle: “Die Seun van die mens is Here oor die sabbat.”⁶Op ’n ander sabbatdag het Jesus weer in die sinagoge ingegaan en die mense geleer. Daar was ’n man met ’n gebreklike regterhand. ⁷Die skrifgeleerdes en die Fariseërs het vir Jesus dopgehou om te sien of Hy op die sabbatdag iemand sou gesond maak sodat hulle ’n aanklag teen Hom kon kry. ⁸Maar Hy het hulle gedagtes geken en vir die man met die gebreklike hand gesê: “Staan op en kom staan hier in die middel.” En hy het daar kom staan. ⁹Toe sê Jesus vir hulle: “Nou vra Ek julle: Mag ’n mens op die sabbatdag goed doen of kwaad doen, iemand red of doodmaak?” Ons sien hier dat Jesus dus ook Here óór die Sabbat is (Mark.2:27-28). Nou wat beteken dit? Dit beteken in kort twee dinge:

·           God het die Sabbat ingestel tot die mens se voordeel en verfrissing en nié sodat die mens allerlei wettiese gewoontes en reëls rondom die Sabbat in stand moet hou nie.

·           Markus beklemtoon dit dan ook, dat Jesus, die Meester is van o.a. ook die Sabbat, omdat Hy soewereine gesag daaroor beskik (sien o.a. Mark.3:1-5; Matt.12:9-14; Luk.6:6-11).

Om meer lig hierop te werp, moet ons na Matt.12:1-8 kyk ~ In dié tyd het Jesus op ’n sabbatdag deur gesaaides geloop. Sy dissipels het honger geword en are begin pluk en van die koring geëet. ²Toe die Fariseërs dit sien, sê hulle vir Hom: “Kyk daar! U dissipels doen iets wat op die sabbatdag nie gedoen mag word nie. ³Maar Hy sê vir hulle: “Het julle nie gelees wat Dawid gedoen het toe hy en sy manne honger geword het nie? ⁴Hy het in die huis van God ingegaan en van die offerbrood geëet, wat hy en sy manne nie mag gedoen het nie, maar net die priesters. ⁵Of het julle nie in die wet van Moses gelees dat die priesters op die sabbatdag in die tempel diens moet doen nie? Hulle oortree dus die sabbatsgebod, en tog is hulle nie skuldig nie. ⁶“Ek sê vir julle: Hier is Een wat groter is as die tempel. ⁷As julle begryp het wat dit beteken: ‘Ek verwag barmhartigheid en nie offers nie,’ dan sou julle nie mense wat onskuldig is, veroordeel het nie. ⁸Die Seun van die mens is immers Here oor die sabbat.”  

Die Sabbat was deur die Jode gekoester as ’n heilige instelling deur God self. God het natuurlik self die Sabbat aan die Jode gegee na hul uittog uit Egipte ~ Sorg dat jy die sabbatdag heilig hou. ⁹Ses dae moet jy werk en alles doen wat jy moet, ¹⁰maar die sewende dag is die sabbat van die Here jou God. Dan mag jy geen werk doen nie, nie jy of jou seun of jou dogter of die man of vrou wat vir jou werk, of enige dier van jou of die vreemdeling by jou nie. ¹¹Die Here het in ses dae die hemel en alles daarin gemaak, die aarde en alles daarop, die see en alles daarin. Op die sewende dag het Hy gerus, en daarom het die Here dit as gereelde rusdag geheilig (Eks.20:8-11 – sien ook Neh.9:14). Hierdie opdrag tot Sabbatsonderhouding was ’n spesiale teken tussen Israel en God ~ “Jy moet vir die Israeliete sê: Onderhou my sabbatte. Dit is van geslag tot geslag ’n teken tussen My en julle sodat julle kan besef dat Ek, die Here, julle vir My geheilig het. ¹⁴Onderhou dus die sabbat. Dit moet vir julle ’n gewyde dag wees. Hy wat dit ontwy, moet doodgemaak word. Wie op dié dag werk, moet van sy volk afgesny word. ¹⁵Ses dae kan daar gewerk word, maar die sewende dag is ’n rusdag, ’n sabbat wat gewy is aan My, die Here. Elkeen wat op die sabbatdag werk, moet doodgemaak word. ¹⁶“Die Israeliete moet die sabbat onderhou. Ook op hulle nageslag lê die verbond ’n blywende verpligting om die sabbat te onderhou. ¹⁷Dit sal vir altyd ’n teken wees tussen My en die Israeliete. In ses dae het Ek, die Here, die hemel en die aarde gemaak, maar op die sewende dag het Ek nie gewerk nie, maar gerus.” (Eks.31:13-17).

Daar is nêrens in die Woord van God, enige uitspraak dat God die Sabbat vir enige ander volk gegee het nie. Behalwe dat Moses in Eks.20:10 gesê het dat die Jode nie op die Sabbat mag werk nie, het hy slegs enkele ander dinge genoem wat die Jode nie op die Sabbat mag doen nie, bv. in Eks.35:1 word gesê dat die Jode nie op die Sabbat ’n vuur mag aansteek om kos voor te berei nie; of om hout bymekaar te maak ten einde ’n vuur te maak nie (Num.15:32); in Jer.17:21 (O.A.V.) word gesê dat hulle nie laste op die Sabbat mag dra nie (so jammer dat die N.A.V. amper die Joodse tradisies hier wil ondersteun, deur te sê dat hulle niks mag dra op hierdie dag nie) en in Neh.10:31 en 13:15, 19 word gesê dat die Jode nie besigheid op die Sabbat mag bedryf nie.

Die Joodse tradisie het egter nog ’n verdere 39 optredes bygevoeg wat nie op die Sabbat mag plaasvind nie, soos bv. om op grond van Jos.3:4 (’n totaal verkeerde interpretasie van hierdie gedeelte natuurlik) te sê hoe ver hulle op die Sabbat mag reis. In kort, die Sabbat het ’n las geword vir al wat Jood is – ’n tipiese versinnebeelding van die godsdienstige skuldlas waarin die Judaïsme verval het.

Toe Jesus dan die Sabbattradisies openlik begin oortree het, was dit soos ’n oorlogsverklaring teen die Fariseërs.

Nou terug na Matt.12 waar Jesus se dissipels koringare uitgevryf het – die Jode het dit gesien as kosmaak en werk op die Sabbat – ’n oortreding dus van hul aangelaste tradisies en nie ’n oortreding van die Woord van God nie. Daarom dat Jesus met twee argumente hier na vore kom:

·           Wat het Dawid gedoen (terug na die Woord dus)? Dawid se optrede word in Matt.12:3-4 beskryf – hy en sy manskappe het op die Sabbat, van die tempel se toonbrode (offerbrode) geëet omdat hulle honger was – Jesus sê ~ Hulle oortree dus die sabbatsgebod, en tog is hulle nie skuldig nie (Matt.12:5b).

·           Wat het die priesters gedoen? Volgens Matt.12:5-6 het hulle op die Sabbat in die tempel gewerk. Ook van hulle sê Jesus ~ Hulle oortree dus die sabbatsgebod, en tog is hulle nie skuldig nie (Matt.12:5b).

Spesifiek wat Jesus se argument t.o.v. Dawid betref, was dit ’n baie geldige en goeie argument, want net soos wat honger koning Dawid toegelaat het dat sy ewe honger manskappe van die toonbrode mag eet, net so het Hy wat Jesus is – Hy wat Here oor die Sabbat is, Sy honger dissipels toegelaat om op die Sabbat te eet. Jesus was dus meer besorg oor Sy eie mense (net soos wat Hy vandag nog steeds is), as wat Hy besorgd was oor uitgediende, onbybelse Joodse tradisies.  

In kort sê Jesus dus vir die Fariseërs dat die Sabbat bedoel is om ’n seën te wees en nie ’n las nie.

Waar laat dit ons? As Jesus, Here oor die Sabbat is en as ons nie deel het aan die Ou Testamentiese Verbond nie en as die Sabbat vir ons ’n seën moet wees en nie ’n las nie – hoe moet ons dan omgaan met die Sabbat? Laat ek ook net dadelik sê dat wanneer ek praat van die Sabbat in ’n Nuwe Testamentiese konteks, praat ek nie van ’n hedendaagse Saterdag nie – dit is ’n onderwerp vir ’n ander dag, waarin ek kan aantoon waarom ons die "Sabbat" op ’n Sondag gedenk en nie meer op ’n Saterdag nie. Wat ek wel net kortliks wil noem, is dat Handelinge bv. die woord "Sabbat" net nege keer gebruik en nie een keer was dit gebruik om ’n onderhouding van die Sabbat te regverdig nie – dit was gebruik om na ’n Sabbatsreis te verwys (Hand.1:12) – dit het bloot net die afstand aangedui wat Jesus en Sy dissipels op die betrokke dag gestap het. Ander kere weer het dit net verwys na die bepaalde dae waarop Paulus die geleentheid aangegryp het om die klomp Jode op een slag (in die tempel op die Sabbatdag) bymekaar te kry te einde te preek (Hand.13:14,27,42,44; 15:21; 16:13; 17:2; 18:4).

In die Sendbriewe word dit uitdruklik gestel dat gelowiges vrygestel is van die onderhouding van al die Sabbatswette en reëls en regulasies (bv. Kol.2:16-17 en Gal.4:9-11). Net dalk ’n laaste opmerking oor Jesus en die Sabbat: Waarom het Jesus dan self die Sabbat onderhou? Ons moet onthou dat hy onder die Joodse wette en die Ou Verbond gebore is – daarom dat Hy homself in gehoorsaamheid aan die Sabbat onderwerp het, maar Paulus sê in Kol.2:14, dat Jesus, met Sy dood al die eise van die Wet opgehef het ~ Hy het die skuldbewys met sy eise teen ons tot niet gemaak. Deur dit aan die kruis te spyker, het Hy dit vir goed weggeneem.

Hoe moet ons as Nuwe Testamentiese gelowiges dan die "Sabbat" (Sondag) deurbring?

As uitgangspunt, dink ek is dit belangrik dat ons net vir ’n oomblik weer Lev.20:8 en 1 Pet.1:16 in herinnering roep ~ Wy julle aan My. Wees heilig, want Ek is die Here julle God, (Lev.20:8) en 1 Pet.1:16 ~ Daar staan immers geskrywe: “Wees heilig, want Ek is heilig.” In die lig hiervan, moet ons kyk na wat die heilige God sê t.o.v. hoe Hy die Sabbat deurgebring het en hoe Hy wil hê dat ons wat heiligheid moet najaag, dit ook moet doen.

4.    DIE DAG VAN DIE HERE:

·           Ons lees in Gen.2:2-3, nadat God die hemel en die aarde geskape het ~ Op die sewende dag was God reeds klaar met die skeppingswerk en het Hy gerus na al die werk wat Hy gedoen het. ³Hy het die sewende dag as gereelde rusdag geheilig, want op daardie dag het Hy gerus na al die skeppingswerk wat Hy gedoen het. Die Rusdag is dus ’n instelling van God en is ingestel, nog voor die Eksodus wetgewing, of die Joodse tradisionele toevoegings tot die wet en die Sabbat. Gepraat egter van die Wet – God het die Rusdag so hoog geag dat Hy dit weer bevestig en deel uitmaak van Sy Wet aan die Israeliete en wel as vierde gebod. God wil ons herinner aan hoe hoog Hy die Sabbat ag, deur die Gen.2-opdrag om te rus en hierdie dag te heilig, deel laat uitmaak van Sy morele wet en al het die onderhouding van die Tien Gebooie weggeval, het die essensie van hierdie morele wet nie weggeval nie (net soos wat ons nie die essensie van die sesde gebod, nl. dat ons nie mag doodslaan nie, kan laat wegval nie, ens.). Ons as gelowiges het dus ’n morele verantwoordelikheid om die Sabbatdag te gedenk en in ere te hou – al sê die Nuwe Testament nie vir ons wat ons mag en nie mag op ’n Sondag nie, moet Sondae vir ons ’n spesiale dag wees, wat opsy gesit word vir spesiale aanbidding en lofprysing en oordenking van die Woord van God – dit moet voorwaar ’n rusdag wees waarop ons rus van al die aktiwiteite van die week en die dag gebruik om op God te fokus.    

·           Ons lees in Hebr.10:25 dat die Hebreërskrywer sê dat Ons nie van die samekomste van die gemeente af moet wegbly soos party se gewoonte is nie, maar mekaar eerder aanmoedig om daarheen te gaan, en dit des te meer namate julle die oordeelsdag sien nader kom. Waarom moet ons nie die onderlinge byeenkomste versaak nie? Wel een van die redes is dat ons met ons bywoning van die erediens, ons geloof in en liefde vir Jesus Christus betoon.

·           Jesus sê in Matt.5:14 ~ Julle is die lig vir die wêreld. ’n Stad wat op ’n berg lê, kan nie weggesteek word nie. Jesus beklemtoon hier die belangrikheid daarvan dat ons getuies vir Hom teenoor die wêreld sal wees en wanneer ons God se opdrag om die "Sabbat te heilig", in stand hou, is ons ’n kragtige getuienis teenoor die wêreld daarbuite, want dit is ’n getuienis teenoor die wêreld van ons liefde vir Christus Jesus. Ons entoesiastiese en opgewonde getuienis teenoor andere t.o.v. ons kerkbywoning, stuur ’n kragtige en positiewe boodskap uit.

·           As gelowiges, is ons almal in afwagting op die wederkoms van Christus en ons kerkbywoning dien o.a. as aanmoediging en bemoediging vir mekaar om te volhard op hierdie pad van heiligmaking, sodat ons die koms van Christus met opgewonde afwagting tegemoet kan gaan. Ons onderhouding van die Sondag en ons bywoning van eredienste is daarom altyd ’n bemoediging vir medegelowiges.   

·           Om God Drie-enig te aanbid is van kardinale belang vir elke gelowige – dit is en behoort ons primêre fokus te wees, maar dit is en behoort ook ons primêre fokus tydens eredienste te wees en daar spruit baie voordele uit gesamentlike aanbidding van God:

-       God word gesamentlik deur die gemeente verheerlik;

-       Elke lidmaat het ’n besondere gawe van die Here ontvang waarmee hy die gemeente kan dien en dit kan besonderlik ook op ’n Sondag gebruik word om God te verheerlik (sang; begeleiding; voorbidding; bemoediging; diensbaarheid/tee skink; prediking; gasvryheid teenoor besoekers bv.; ens.).

Wanneer ons as gelowiges dan byeen is en elkeen se primêre fokus is om God te verheerlik en sy broers en susters te bedien met die gawes wat hy van die Here ontvang het, dra dit by tot beter aanbidding van God. Hoe tevrede en gelukkig moet Christus nie wees as Hy sien hoe ons as gemeente Hom op hierdie wyse aanbid en mekaar en andere deur ons onderlinge gawes bedien nie!

·           Om Sondag deur te bring as ’n spesiale dag, toegewy aan God, hou ongetwyfeld geestelike groei vir elkeen in. God se Woord is die primêre wyse van genade en geestelike groei in en deur ons lewens en daarom behoort elke preek, vir elke lidmaat, ’n besondere Woord van die Here in te hou wat goed en nodig is vir ons geestelike welsyn – die gepredikte Woord hou dus bepaalde geestelike seën vir elkeen van ons in – daarenteen, as ons dink dat ons al die antwoorde het, of dat ons teologies goed genoeg onderlê is en dat ons daarom nie lering op ’n Sondag nodig het nie, is ons op ’n pad van selfvernietiging en is ons oop skywe vir misleiding! Nee, ons het nodig om weekliks as gemeente ook opgebou te word in die allerheiligste geloof – dit is waarom Paulus in Ef.4:11-15 die volgende gesê het ~ En dit is die “gawes” wat Hy “gegee het”: apostels, profete, evangeliste, en herders en leraars. ¹²Sy doel daarmee was om die gelowiges toe te rus vir hulle diens en vir die opbou van die liggaam van Christus. ¹³So sal ons uiteindelik almal kom tot die werklike eenheid in ons geloof en in ons kennis van die Seun van God. Dan sal ons, sy kerk, soos ’n volgroeide mens wees, so volmaak en volwasse soos Christus. ¹⁴Dan sal ons nie meer kinders wees nie; ons sal nie meer soos golwe op en af en heen en weer geslinger word deur elke wind van dwaalleer as vals leraars ons met hulle slinksheid en listigheid op dwaalweë wil wegvoer nie. ¹⁵Nee, ons sal in liefde by die waarheid bly en so in alle opsigte groei na Christus toe...

Dit is egter ook so dat die weeklikse Rusdag ook vir ons fisiese seën inhou, omdat dit noodsaaklik vir ons is dat ons liggame ook rus moet kry van ons weeklikse arbeid – daar is dus beide geestelike, sowel as fisiese voordele vir ons daarin om die Rusdag van die Here in stand te hou.

·             Daar is meer as 400 verwysings in die Bybel na kinders en dit gee aan ons ’n aanduiding van hoe belangrik kinders vir God is. God verwag van ouers (en spesifiek van die Pa as Priester in die huis) om ons kinders van Hom te leer en hulle na Jesus Christus as Verlosser te lei. In Deut.6:6-7 lees ons ~ Hierdie gebooie wat ek jou vandag gegee het, moet in jou gedagtes bly. ⁷Jy moet dit inskerp by jou kinders en met hulle daaroor praat as jy in jou huis is en as jy op pad is, as jy gaan slaap en as jy opstaan. Watter beter dag is daar nie om dit juis op ’n Sondag te doen nie – ja ook elke dag van die week, maar om jou kinders aan die gemeentebyeenkoms bloot te stel, bied hulle ook die geleentheid om te leer wat reg is; om die Woord te hoor; om saam met die gemeente die Here te loof en prys (ek hoor bv. elke Sondag vir Shi-Ann saam met die gemeente sing en dit moet welgevallig wees vir die Here om dit aan te hoor!). Die prediking bied verdere stof en geleentheid aan ouers om met hul kinders oor die Evangelie te praat – ouers se onderhouding van die Rusdag speel beslis ’n beduidende rol t.o.v. kinders se redding en ons moet dit nie onderskat nie.

·           Waarom het die eerste eeu se gelowiges die eerste dag (Sondag – Hand.20:7, 1 Kor.16:2) van die week opsygesit om Christus te aanbid? Omdat die eerste dag vir hulle spesiaal was, want dit was op die Sondag dat Jesus Chistus uit die dood opgestaan het – Sondag is dus "Opstandingsdag". Sondag het dus die dag geword waarop die Kerk van die Here Jesus, korporatief die reddingswerk van Christus deur Sy oorwinning oor die dood, gevier het. Sondae beklemtoon dus Jesus se reddingswerk.

·           Die laaste rede waarom ons as gelowiges die Sondag as baie spesiale dag moet gedenk, is omdat ons ’n baie spesiale seën van God ontvang, want God het ’n wonderlike belofte aan ons gemaak indien ons Sy Rusdag sal gedenk – en daarmee sluit ek af – Jes.58:13-14 ~ As jy nie op die sabbat oortree nie, op my heilige dag doen net wat jy wil nie, as jy die sabbat ’n vreugde noem, as jy die heilige dag van die Here in ere hou, as jy dit eer deur nie jou gewone gang te gaan nie, nie te doen net wat jy wil nie, en nie handel dryf nie, ¹⁴sal jy vreugde vind in die Here. Ek sal jou die land weer in besit laat neem, Ek sal jou laat eet van die opbrengs van die land van jou vader Jakob. Ek, die Here, het dit gesê.

---

[1] Boodskap gelewer deur Kobus van der Walt te VAALDRIEHOEK Baptiste Gemeente (Vereeniging) - Sondagoggend  11 Maart 2012

Psalm 119 - 02 (Die Woord van God Reinig Ons)

1.     INLEIDING:

Ons het ’n tyd gelede gesien dat Ps.119 ’n sg. "naamdig" is en dat dit verdeel is in 22 strofes en elkeen van hierdie 22 strofes begin met een van die letters van die Hebreeuse alfabet. Die vorige keer het ons na die eerste strofe gekyk wat begin met die eerste letter van die alfabet nl. "aleph". Vandag gaan ons kyk na die tweede strofe wat met die tweede letter van die Hebreeuse alfabet begin, nl. "bet".

2.    SKRIFLESING:

Ps.119:9-16 ~ Hoe kan ’n jongmens sy lewe skoon hou? Deur hom te hou aan u woord! ¹⁰Ek wil aan U gehoorsaam wees met my hele hart, laat my nie afwyk van u gebooie nie. ¹¹Aan u beloftes hou ek vas, dit weerhou my van sonde teen U. ¹²Aan U kom die lof toe, Here, leer my u voorskrifte. ¹³Al u bepalings wil ek een vir een opnoem. ¹⁴Om volgens u verordeninge te lewe, gee my meer vreugde as al die rykdom van die wêreld. ¹⁵U bevele bly my altyd by. Ek gee ag op die pad wat U aanwys. ¹⁶Ek verlustig my in u voorskrifte, u woord vergeet ek nie. 

3.    VERKLARING:

Hierdie tweede strofe begin met ’n klassieke vraag: Hoe kan ’n jongmens sy lewe skoon hou? Die O.A.V. stel dit vir my nog duideliker en mooier ~ Waarmee sal die jongeling sy pad suiwer hou? Ons kry ’n soortgelyke uitgedrukking in Ps.119:3b ~ ...en in sy weë wandel. Hierdie uitdrukking "sy pad" in v.9 dra egter nie dieselfde betekenis nie. Hier in v.9 verwys die Hebreeuse woord, אֹרַח ('orah) eerder na ’n reis, of ’n pelgrimstog. Wat die Psalmdigter dus hier wil sê, is dat sy versugting is dat hy nie van God se weg sal afdwaal nie – daardie weg wat God van Sy kinders verwag om lewenslank te volg.

Die openingsvraag waarmee hierdie strofe begin, praat van ’n jongmens en die vraag wat dadelik by ’n mens opkom, is of die Psalmis dan net hierdie gedeelte vir jongmense geskryf het? Die jongman wat die skrywer hier in gedagte het, is dieselfde man wat so dikwels in die Spreukeboek aangespreek word, bv. Spr.3:1 ~ My seun, wat ek jou leer moet jy nie vergeet nie, hou vas aan wat ek jou voorskryf (sien ook: Spr.1:8; Spr.5:1). Of die Psalmis self jonk is of nie; hy plaas homself hier in die posisie van ’n jongman of seun wat luister na sy Vader se inspraak en raad. Ons kan daarom met klarigheid sê dat hierdie Psalm en dan spesifiek die vraag wat die Psalmis vra, ook op elkeen van ons van toepassing is.

4.    GOD SE WOORD REINIG ONS:

Die blote feit dat die Psalmis vra, Waarmee sal die jongeling sy pad suiwer hou?, impliseer dat ons in ’n gevalle en sondige toestand verkeer. Die feit dat ons sondaars is, noop ons om die vraag wat die Psalmis in v.9 vra vir onsself ook af te vra, nl.: "Hoe kan ek as sondaar in die teenwoordigheid van ’n heilige God staan?" Dit is waarom ek dan ook netnou gesê het, dat hierdie vraag wat die Psalmis in v.9 vra, ’n klassieke vraag is en dit is dan ook vanuit die mens se oogpunt, een van die deurlopende temas in die Woord van God – waarmee sal ek my lewe skoon hou?

Die Psalmis verskaf onmiddellik nadat hy vra hoe die jongeling sy pad suiwer kan hou, die antwoord, nl.: Deur hom te hou aan u woord! Met hierdie kort maar kragtige antwoord sê die skrywer in essensie twee baie belangrike dinge:

·           Eerstens sê hy dat die Woord van God ons reinig, deurdat Sy Woord ons skei, of afskei van hierdie wêreld met al sy onreinheid. Dit is waarom Jesus in Joh.15:3 gesê het ~ Julle is alreeds rein deur die woord wat Ek tot julle gespreek het (O.A.V.).

·           Tweedens is dit egter ook duidelik, dat die Woord van God ons reinig deurdat dit ons op die regte pad lei – ’n pad van geregtigheid en heiligheid. Dit skei ons dus nie alleen van hierdie wêreld nie, maar dit verbind ons ook aan God, ten einde ons te help om God se wil te doen.

In v.10 sê die Psalmis ~ Ek wil aan U gehoorsaam wees met my hele hart, laat my nie afwyk van u gebooie nie. Ek het gesê dat hierdie strofe begin met die letter "bet" en die woord "bet" kan ook "huis" beteken. Dit is dan ook opmerklik dat hy in v.10 daarop fokus om die Woord van God laat "woning maak" in sy hart. Jesus gebruik hierdie selfde gedagte wanneer Hy in Joh.14:23 sê ~ Jesus antwoord hom: “As iemand My liefhet, sal hy my woorde ter harte neem; en my Vader sal hom liefhê, en Ons sal na hom toe kom en by hom woon. Ons harte moet ’n huis, of te wel ’n tempel vir God se Woord word. Ons moet onsself voortdurend die vraag vra, of dit wel die geval is. Is my hart ’n tempel vir God? Beheer die Woord van God my lewe? My naam behoort eintlik "Bybel van der Walt" te wees – so moet my hele lewe deurdrenk wees van God se Woord! Mense moet jou herken as iemand wat volgens die Woord leef. Sy Woord wat woning maak in ons harte, moet ons weerhou van sonde. Iemand het eenkeer gesê: The Word will keep me from sin, but sin will keep me from the Word.

Die Woord moet die basis wees vir al ons gesprekke, ook vir my "gesprekstaal" ("stiltetyd") – die Woord is die basis vir praat en bid, want dit is deur die Woord dat God met my praat; dit is deur die Woord dat God Sy wil aan my openbaar; en ek behoort deur die Woord ook met God te praat – die Woord moet dus die basis vir my gebedslewe wees. Ons bid dat ons deurlopend en gehoorsaam in God se Woord sal bly en dat ons die inhoud van die Woord, biddend en bestuderend sal doen – sal uitleef.

Die Psalmis sê in v.10 dat hy gehoorsaam wil wees aan God, met sy hele hart. Dit is so treffend, want dit is juis in die hart waar ons reinheid moet begin en met God se Woord in ons harte, sal dit vir ons moontlik wees om nie meer voortdurend te sondig nie. In Matt.5:28 sê Jesus ~ Maar Ek sê vir julle: Elkeen wat na ’n vrou kyk en haar begeer, het reeds in sy hart met haar egbreuk gepleeg. En in Matt.12:34 sê Hy ~ Julle slange! Hoe kan julle wat sleg is, iets goeds sê? Waar die hart van vol is, loop die mond van oor. Ons harte is die setel van alle boosheid en daarom moet ons, ons harte vul met die Woord, sodat daar nie meer plek is vir die bose in ons harte nie, want Jesus het gesê, dat ~ ...As julle aan my woorde getrou bly, is julle waarlik my dissipels; ³²en julle sal die waarheid ken, en die waarheid sal julle vry maak” (Joh.8:31-32). Hierdie reiniging wat die Woord in ons harte tot gevolg het, noop die Psalmis om in v.12 uit te roep ~ Aan U kom die lof toe, Here.

In die lig van hierdie reinigende werk van die Woord en ’n lewe van oorwinning oor sonde, gaan hy verder en vra die Here in v.12b ~ leer my u voorskrifte. Hy kan nie genoeg van die Woord kry nie en hoe meer hy deur die Woord, God se reinigende werk in sy hart ervaar, roep hy uit dat hy nog meer van hierdie reiniging wil ervaar en daarom vra hy vir nog meer insig in die Woord – so asof hy uitroep: Here, nog meer van U Woord, sodat ek nog reiner kan word; nog meer Here! Wanneer hy dit sê, is dit só asof hy die woorde van Salomo in Spr.2:1-5 in gedagte het (ek haal uit die N.I.V. aan) ~ My son, if you accept my words and store up my commands within you, ²turning your ear to wisdom and applying your heart to understanding, ³and if you call out for insight and cry aloud for understanding, ⁴and if you look for it as for silver and search for it as for hidden treasure, ⁵then you will understand the fear of the Lord and find the knowledge of God – if you accept my words and store up my commands within you (ook Spr.7:1).

Die skrywer van Ps.119 is egter nie selfsugtig nie – hy wil nie alleen die geestelike groei en heiligmaking wat gepaard gaan met die lees en bestudering van die Woord, vir homself hê nie – nee, hy sê in v.13 ~ Al u bepalings wil ek een vir een opnoem. Die N.A.V. het hierdie vers ongelukkig nie baie goed vertaal nie, want dit wil vir ’n mens voorkom, asof die skrywer van die Psalm die woorde van die Woord vir homself opsê en herhaal – wat beslis ’n goeie ding is, maar dit is nié wat die teks werklik vir ons in die oorspronklike Hebreeus wil sê nie en daarom is die O.A.V. ’n veel beter vertaling, nl. ~ Ek het met my lippe vertel al die verordeninge van u mond. Hier word die idee dus deurgegee dat die Psalmis vir andere van die Woorde van God te vertel – dit is in ooreenstemming met Ps.34:11, m.a.w. dieselfde gedagte word vir ons in Ps.34 weergegee ~ Kom, kinders, luister na my! Ek wil julle leer hoe om die Here te dien.

Die Psalmis loop dus só oor van die Woord, dat hy dit nie vir homself wil hou nie, maar wil deel met andere.

In v.14 verklaar hy opnuut teenoor die Here dat dit vir hom oneindige vreugde verskaf om so met die Woord om te gaan – om die Woord te bestudeer; om gevul te word met die Woord; om te ervaar hoe hy in heiligmaking groei as gevolg daarvan; om die Woord met andere te deel en in v.15 verklaar hy dat die Woord van God hom altyd sal bybly en dat hy nooit daarvan sal afwyk nie en dat Hy luister na elke Woord wat God in Sy Woord spreek en dit in gehoorsaamheid navolg.

Die positiewe onderneming in vv.14 en 15 word nou opgevolg met ’n stelling dat hy God se Woord nie sal vergeet nie.

In hierdie strofe sien ons dan dat God se Woord ons lei tot oortuiging van sonde en gevolglike vergifnis van sonde. God se Woord help ons ook om sonde, die rug te draai. Jesus belowe in Joh.8:31-32 ~ As julle aan my woorde getrou bly, is julle waarlik my dissipels; ³²en julle sal die waarheid ken, en die waarheid sal julle vry maak. Ons sal dus deur die Woord waarlik vry kom van hierdie wêreld en ons reinig van hierdie wêreld. Jesus bid ook tot die Vader in Joh.17:17 ~ Heilig hulle in u waarheid; u woord is die waarheid (O.A.V.).

In kort, getuig die Psalmis daarvan dat sy eie geheiligde lewe, afhanklik is van sy gereelde oordenking van God se Woord.

5.    TOEPASSING:

Geliefdes, ons moet onsself afvra waar ons staan t.o.v. God se Woord? Wat gaan in my en jou hart aan? Ten einde ons roeping om ’n heilige lewe te lei (1Pet1:16) en te volhard op ’n pad van heiligmaking, móét ons, onsself gee vir God se Woord – ons moet Sy Woord baie gereeld lees en bestudeer; ons moet dit leer en daarvan getuig en ons moet ons lewens daarvolgens inrig. Die vraag is egter waar en hoe begin ek?

Ons vind ons antwoorde op hierdie vrae, hier in vv.9-16:

·           V.9 leer vir ons dat ons God se Woord moet gehoorsaam en as hy dit sê, impliseer dit dat ons die Woord lees en bestudeer en ek weet nie of u soos ek is nie, maar ek kan die Woord nie na behore hoor en navolg as ek dit nie oor en oor en gereeld lees nie. Wanneer ek dit dan gereeld lees en bepeins, moet ek daardie inhoudelike vir myself toe-eien en dit in die praktyk begin lééf. Ons moet besef dat God nie Sy Woord vir ons wegsteek nie – Sy Woord is vir almal wat dit graag wil lees, verstaanbaar – daar is egter ’n voorwaarde hieraan verbonde en die voorwaarde vind ons in ons volgende vers.

·           V.10 leer dat indien ons die Woord van God wil gehoorsaam, deur dit te lees, moet ons die Woord in afhanklikheid van die Heilige Gees lees en daarom moet ons God se aangesig soek alvorens ons die Woord begin lees en in my gebed moet ek net soos Paulus, vir verligte oë bid – Ef.1:15-18 ~ Daarom – vandat ek gehoor het van die geloof in die Here Jesus wat onder julle is en die liefde tot al die heiliges – hou ek ook nie op om vir julle te dank as ek aan julle in my gebede dink nie, dat die God van onse Here Jesus Christus, die Vader van die heerlikheid, aan julle die Gees van wysheid en openbaring in kennis van Hom mag gee, verligte oë van julle verstand, sodat julle kan weet wat die hoop van sy roeping en wat die rykdom van die heerlikheid van sy erfdeel onder die heiliges is...(O.A.V.). Johannes was ook pynlik bewus van hierdie feit, daarom dat hy in 1Joh.5:6 sê ~ ...dit is die Gees wat getuig, want die Gees is die waarheid (O.A.V.).

Geliefdes, ons het nie ’n ... gees van (hier)die wêreld (ontvang) nie, maar die Gees wat van God kom (1Kor.2:12-14), want ...Die mens wat nie die Gees van God het nie, aanvaar nie die dinge van die Gees van God nie. Vir hom is dit onsin. Hy kan dit ook nie verstaan nie, omdat dit geestelik beoordeel moet word (1Kor.2:14). 

·           Ons lees in Luk.2:19 dat Maria, ...alles wat gesê is, onthou (het) en telkens weer by haarself daaroor nagedink (het). Ons moet God se Woord voortdurend bepeins en bedink en wat meer is, ons moet dit memoriseer en ons eie maak. As ons nie die Woord gereeld oordink en memoriseer nie, kan dit nie ons lewe rig nie. As ons in bepaalde situasies beland en nie herwaarts of derwaarts weet nie, of as ons met bepaalde versoekings bedreig word, sal ons nie weet hoe om op te tree, sodat dit God welgevallig is, as ons nie die Woord ken nie. Laat ons saam met die Psalmdigter in v.11 sê ~ Ek het u woord in my hart gebêre, dat ek teen U nie sal sondig nie (O.A.V.).

·           Die Psalmis roep in v.12 uit ~ Here, leer my u voorskrifte. Dit is iets wat hy kort-kort in hierdie Psalm sê, bv. in v.26, 64, 68, 108, 124, 135 en 171. Hierdeur dui hy aan hoe belangrik dit vir hom is, dat die Here gehoor sal gee aan sy gebed in v.10 – dit is ’n versugting by hom – amper ’n uitroep van nood, waardeur hy vra dat die Here hom só vol sal maak, dat dit nie anders kan as om net weer oor te loop nie – dat hy die Woord sal leef en praat en nie genoeg daarvan kan kry nie!

In die laaste vier verse van hierdie tweede strofe gee die skrywer van hierdie Psalm, vir ons praktiese raad en hy praat vanuit sy eie ervaring. Ons kan sê dat dit vier oefeninge is wat hy vir ons gee om die Skrif te ons eie te maak.

·           Eerstens sê hy in v.13 ~ Al u bepalings wil ek een vir een opnoem. Hier sê hy dat die beste manier om die Woord te leer is om dit te verbaliseer – om daaroor te praat en dit vir andere te leer. Wanneer jy ’n Skrifgedeelte jou eie maak en dit vir andere bv. in ’n Bybelstudie-situasie vertel; of jy vertel dit vir jou kinders; of jy deel dit met jou vrou of jou man, onthou jy dit soveel beter. Dit is tog iets wat ons van kleinsaf leer, nl. dat herhaling iets vaslê.

Ons omgaan met die Woord moet soos ons harte wees. Dit neem gedurig nuwe voorraad suurstofryke bloed in en dadelik word dit weer uitgepomp en versprei dit die suurstofryke bloed deur die liggaam – as die hart nie beide hierdie twee funksies vervul nie, sterf die liggaam. Paulus bevestig hierdie beginsel in Rom.10:10, wanneer hy sê ~ Met die hart glo ons, en ons word vrygespreek; en met die mond bely ons, en ons word gered.

·           Tweedens sien ons in v.14 dat die Psalmis sê ~ Om volgens u verordeninge te lewe, gee my meer vreugde as al die rykdom van die wêreld. Om jou vreugde te vind in die Woord van God is nog ’n manier om die Skrif jou eie te maak, want die werking van die brein is van so ’n aard dat dit eerder die aangename onthou, as die onaangename. Om jou te verheug in God se Woord kan op verskillende wyses gedoen word. Dit kan geskied deur jou persoonlike "gesprekstyd' ("stiltetyd"), deur jou bywoning van die eredienste en ander onderlinge byeenkomste, wanneer jy lofliedere sing, ens. Die belangrike vraag hier, is waar lê my hart? Is my hart verknog aan die wêreld met al sy plesiere, of is my hart verknog aan die Here Jesus Christus?

·           In die derde plek sê die Psalmdigter vir ons, dat ons die Woord ons eie kan maak, soos wat hy reeds in v.11 gesuggereer het, nl. deur dit gereeld te oordink (v.15).

·           Laastens sê die Psalmis vir ons in v.16, dat ons nie God se Woord moet vergeet nie, maar dat ons, ons daarin sal  verlustig (v.16). Die woord "verlustig" hier in v.16, is nie dieselfde as "vreugde" wat in v.14 gebruik is nie. "Vreugde"  beskryf vir ons ’n uitbundige, feestelike vrolikheid, terwyl "verlustig", wat in die Hebreeus, שָׁעַע, שָׁעַע [sha`a` /shaw·ah/] is, meer dui op ’n diepgewortelde emosie van genoegdoening; soos bv. om na ’n wonderlike stuk musiek te luister en dit jou "diepste binneste" aanraak en roer. Hierdie "verlustiging" het dus daarmee te doen, dat ek gedetermineerd is om nie my Bybelstudie af te skeep nie, omdat dit vir my hierdie diepgewortelde genoegdoening verskaf. Dit is so maklik om verstrengel te raak in die alledaagse en in die proses my Bybelstudie na te laat. Ek moet so ’n hartstogtelike liefde , of passie hê vir die Woord dat ek nie kan wag om dit te lees en te bestudeer nie.  

V.16 sluit af met die woorde (ek lees dit in die O.A.V.) ~ Ek sal my verlustig in u insettinge, u woord sal ek nie vergeet nie. Die beginwoorde, ek sal.. is in die toekomstige tyd geskryf en dui dus daarop dat die Psalmis ’n onderneming teenoor God aangaan, om nié die Woord af te skeep nie. Is jy bereid om so ’n onderneming met God aan te gaan?

6.    AFSLUITING:

Om saam te vat, wanneer ons die Bybel ernstig bestudeer, pluk ons die vrugte daarvan. Dit moet egter gepaard gaan met die gebed dat ons nie van die Woord sal afdwaal nie. Dan ontdek ons dat dit ons weerhou van sonde, sodat die voorskrifte van die Woord, ons laat uitbreek in lof. Dit verryk jou lewe en bring soveel vreugde (selfs te midde van pyn en lyding en vervolging), dat jy dit wíl oorvertel (v.13), dit wíl oordink (v.15) en jou daarin wíl verlustig. Hierdie dinge is nie net vir bejaardes nie, maar juis waar vir die jongmense ook (v.9), omdat dit jou leer hoe om opreg voor God te lewe.

Om die Psalmis se praktiese raad net weer op te som:

·           Vertel, of deel die Woord met andere;

·           Vind jou vreugde in God se Woord;

·           Oordink die Woord gereeld;

·           Verlustig jou in die Woord van God.